Işık Bariyeri mi, AI Kamera mı? Pres Makinesi Güvenliğinde Karşılaştırma
Pres makinelerinde ışık perdesi ile yapay zeka kameralı güvenlik sisteminin detaylı karşılaştırması. El algılama, muting sorunu ve bypass riskleri.
Pres Güvenliğinde Işık Perdesi ve AI Kamera: Hangisi Daha Etkili?
Pres makineleri, endüstriyel üretimde en yüksek uzuv kaybı riskine sahip ekipmanlardır. Eksantrik ve hidrolik preslerde el sıkışma kazaları, Türkiye'de her yıl binlerce çalışanı etkilemektedir. Geleneksel çözüm olan ışık perdesi (light curtain) yıllardır standarttır, ancak yapay zeka kameralı güvenlik sistemleri bu alanda yeni bir alternatif sunuyor.
Işık Perdesi: Kanıtlanmış Ama Sınırlı
Nasıl Çalışır?
Işık perdesi, pres kalıp bölgesinin önüne yerleştirilen verici ve alıcı arasında kızılötesi ışın demeti oluşturur. Bu demeti kesen herhangi bir nesne algılandığında pres anında durdurulur.
Avantajları
- Onlarca yıllık saha deneyimi ve kanıtlanmış güvenilirlik
- Tip 4 modeller SIL3/PLe güvenlik seviyesine sahip
- Hızlı yanıt süresi
- Geniş marka ve model seçeneği (SICK, Leuze, Keyence, Omron)
Dezavantajları
Muting sorunu: Işık perdesi nesne ayrımı yapamaz — malzeme geçişlerinde yanlış tetikleme yapar. Bu nedenle muting (geçici devre dışı bırakma) gereklidir. Yanlış konfigüre edilmiş muting ciddi güvenlik açığı oluşturur.
Bypass riski: Türkiye'de ışık perdesi bypass'ı yaygın ve tehlikeli bir sorundur. Operatörler üretim hızını artırmak için ışık perdesini devre dışı bırakabilir. Bu, en ağır kazalara yol açan faktörlerden biridir.
Tek çizgi koruması: Işık perdesi yalnızca dikey bir çizgi boyunca koruma sağlar. Operatörün yanlardan veya alttan yaklaşması durumunda koruma sağlamaz.
Montaj mesafesi: ISO 13855 formülüne göre hesaplanan montaj mesafesi, presten uzak yerleşim gerektirebilir ve bu durum üretim ergonomisini olumsuz etkileyebilir.
AI Kameralı Pres Güvenlik Sistemi: Yeni Nesil Yaklaşım
Nasıl Çalışır?
Yapay zeka kameralı sistem, derin öğrenme modelleri ile pres operatörünün elini, kolunu ve vücudunu kamera görüntüsü üzerinden gerçek zamanlı tespit eder. Tehlikeli bölgeye yaklaşım algılandığında pres anında durdurulur.
Avantajları
El-malzeme ayrımı: Işık perdesinin en büyük sorunu olan el-malzeme ayrımını yapay zeka şekil bazlı tespit ile çözer. Malzeme geçişlerinde yanlış alarm üretmez, muting ihtiyacını ortadan kaldırır.
Bypass edilemez: Fiziksel bir ışın demeti olmadığından fiziksel müdahale ile bypass edilemez. Kamera görüntüsü üzerinden çalışan sistem, bypass girişimlerini kayıt altına alır.
Geniş alan koruması: Tek kamera ile operatörün önünü, yanlarını ve yaklaşım açılarını izleyebilir. Işık perdesinin sağlamadığı çok yönlü koruma sunar.
Çoklu fonksiyon: Aynı kamera platformunda pres güvenliği + KKD tespiti + alan izleme. Her fonksiyon için ayrı cihaz gerekmez.
Kolay retrofit: ISEE-CAM, mevcut preslere makine üzerinde yapısal değişiklik gerektirmeden monte edilir. Kuru kontak çıkışları ile güvenlik rölesi veya PLC'ye bağlanır.
Gerçek Saha Senaryosu: Muting Sorunu
Bir otomotiv yan sanayi fabrikasında 20 adet eksantrik pres hattı çalışmaktadır. Işık perdeleri muting konfigürasyonu nedeniyle sürekli ayar gerektirmekte ve operatörler üretim baskısıyla muting pencerelerini genişletmektedir.
Yapay zeka kameralı sistemde bu sorun tamamen ortadan kalkar: Sistem eli malzemeden görsel olarak ayırt ettiği için muting konsepti gereksizleşir. Üretim hızı korunurken güvenlik seviyesi yükselir.
Karar Matrisi
| Kriter | Işık Perdesi | AI Kamera |
|---|---|---|
| El-malzeme ayrımı | Hayır (muting gerekli) | Evet |
| Bypass riski | Yüksek | Çok düşük |
| Koruma alanı | Tek çizgi | Geniş alan |
| Çoklu fonksiyon | Hayır | Evet |
| Retrofit kolaylığı | Orta | Yüksek |
| SIL/PL sertifikası | Tip 4 (SIL3/PLe) | PLC entegrasyonu ile |
Sonuç
Işık perdesi, kanıtlanmış güvenilirliğiyle hâlâ geçerli bir çözümdür. Ancak muting sorunları, bypass riskleri ve tek çizgi korumasının sınırlamaları ciddi güvenlik açıkları oluşturabilir.
ISEE-CAM gibi yapay zeka kameralı pres güvenlik sistemleri, özellikle muting sorunu yaşayan, bypass riski yüksek ve çoklu fonksiyon arayan tesisler için güçlü bir alternatiftir. Her iki teknoloji birlikte de kullanılarak katmanlı güvenlik mimarisi oluşturulabilir.
ISEE Vision, pres güvenliği konusunda ücretsiz keşif ziyareti düzenleyerek tesisinize özel çözüm önerisi sunmaktadır.