İş Kazası Bildirimi: Süre, Adımlar ve Tutanak

İş kazası bildirimi, işverenin bir iş kazasını yasal süre içinde Sosyal Güvenlik Kurumuna (SGK) ve o yer yetkili kolluk kuvvetlerine bildirmesidir. Hizmet akdiyle çalışanlar için bu süre kazadan sonraki üç iş günüdür. Bu rehberde bildirim sürelerini, SGK'nın elektronik bildirim adımlarını, iş kazası tutanağının içeriğini ve bildirim yapılmazsa doğacak sonuçları mevzuat kaynaklarıyla birlikte özetliyoruz.

İş kazası bildirimi nedir?

İş kazası bildirimi, sigortalının işyerinde, iş nedeniyle ya da kanunda sayılan diğer hallerde uğradığı kazanın resmi olarak kayda geçirilmesidir. Bildirim, kazanın SGK tarafından iş kazası sayılıp sayılmayacağının değerlendirilmesine dayanak olur; geçici iş göremezlik ödeneği gibi hakların belirlenmesinde de esas alınır.

Hangi olayların iş kazası sayıldığı 5510 sayılı Kanunun 13. maddesinde sayılır: sigortalının işyerinde bulunduğu sırada, işveren tarafından yürütülen iş nedeniyle, görevle işyeri dışına gönderildiğinde, emziren kadın sigortalının süt izni sırasında ve işverence sağlanan taşıtla işe gidiş gelişte meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen engelli hâle getiren olaylar. Kavramın ayrıntılı açıklaması için sözlüğümüzdeki iş kazası maddesine bakabilirsiniz.

İş kazası bildirim süresi ne kadar?

İşveren, iş kazasını o yer yetkili kolluk kuvvetlerine derhal, SGK'ya ise en geç kazadan sonraki üç iş günü içinde bildirmek zorundadır. Süre iki kanunda aynı şekilde düzenlenmiştir:

Önemli bir ayrıntı: kaza işverenin kontrolü dışındaki bir yerde (örneğin görevle gidilen başka bir işyerinde) meydana gelmişse üç iş günlük süre, işverenin kazayı öğrendiği tarihten itibaren başlar (5510 md. 13/2). SGK'nın kendi açıklamasına göre pazartesi günü meydana gelen bir kaza en geç perşembe günü bildirilmelidir (SGK – İş Kazası).

İşverenin SGK'ya bildirim yükümlülüğü 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun 14. maddesinde de yer alır. Aynı madde işverene bütün iş kazalarının kaydını tutma, gerekli incelemeleri yapma ve rapor düzenleme görevini de verir.

SGK'ya iş kazası bildirimi nasıl yapılır? (Adım adım)

İş kazası bildirimi SGK'nın "İş Kazası ve Meslek Hastalığı Bildirim Formu" uygulamasından, işyerinin e-Bildirge kullanıcı adı ve şifresiyle elektronik olarak yapılır. SGK'nın 2024 tarihli kullanım kılavuzuna göre adımlar şöyledir:

1. Uygulamaya giriş: uyg.sgk.gov.tr/IsvBildirimFormu adresinde e-Bildirge kullanıcı kodu, şifre ve güvenlik koduyla giriş yapılır. e-Bildirge yetkisi yeterlidir; ayrı yetki talebi gerekmez.
2. İşyeri bilgileri: İşyerinin çalışan sayısı, iletişim bilgileri, çalışma saatleri ve bildirimi yapan kişinin bilgileri girilir.
3. Kaza yeri ve tarihi: Kazanın meydana geldiği ülke, il, ilçe ve kaza tarihi seçilir; ardından kaza saati ve ayrıntılı adres tanımlanır.
4. Kaza bilgileri: Kazaya sebep olan olay, kazaya sebep olan araç/gereç, kazanın gerçekleştiği yer/bölüm, kazanın oluş şekli ve sebebi, kazaya uğrayan kişi sayısı ve kazayı gören kişi olup olmadığı girilir. Şahit varsa kimlik bilgileri eklenir.
5. Kazalı personel bilgileri: Kaza geçiren çalışanın kimliği sorgulanır; esas işi/mesleği, işyerindeki görevi, prim ödeme hali, kaza anındaki genel ve özel faaliyeti ile yaralanmaya neden olan olay ve araç/gereç bilgileri girilir. Birden fazla kişi yaralandıysa bu adım her çalışan için tekrarlanır.

Bildirim, elektronik ortam yerine SGK'nın "SGK-032 İş Kazası ve Meslek Hastalığı Bildirim Formu" ile doğrudan ya da posta yoluyla (kanun metninde: taahhütlü posta) Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğüne veya Sosyal Güvenlik Merkezine gönderilerek de yapılabilir (SGK – İş Kazası). Her iki yolda da bildirimin yasal süre içinde yapılması gerekir.

İş kazası tutanağı nedir, neleri içerir?

İş kazası tutanağı, kazanın hemen ardından olay yerinde düzenlenen ve kazanın nasıl olduğunu tanık ifadeleriyle kayda geçiren yazılı belgedir. Kanunlar tutanak için zorunlu bir şablon öngörmez; uygulamada tutanak, işverenin 6331 md. 14/1-(a) kapsamındaki kayıt tutma ve inceleme yükümlülüğünü belgelemek ve SGK bildirimine doğru bilgi aktarmak için hazırlanır.

İyi hazırlanmış bir tutanakta genellikle şu bilgiler yer alır; bunlar SGK bildirim formunun sorduğu bilgilerle de örtüşür:

• Kazanın tarihi, saati ve tam yeri (bölüm, hat, makine)
• Kazalı çalışanın adı, görevi ve kaza anında yaptığı iş
• Kazanın nasıl meydana geldiğinin kısa ve nesnel anlatımı
• Kazaya karışan makine, araç veya ekipman
• Yaralanmanın türü ve verilen ilk yardım
• Tanıkların adları ve imzaları
• Tutanağı düzenleyenlerin (örneğin bölüm amiri, iş güvenliği uzmanı) adları ve imzaları
• Alınan ilk önlemler (makinenin durdurulması, alanın kapatılması gibi)

Tutanakta yorum yerine gözleme dayalı ifadeler kullanmak, sonradan yapılacak kök neden analizini ve olası soruşturmayı kolaylaştırır.

İş kazası bildirilmezse ne olur?

Süresinde bildirilmeyen iş kazasında, bildirim tarihine kadar geçen süre için çalışana ödenen geçici iş göremezlik ödeneği SGK tarafından işverenden tahsil edilir; ayrıca işverene idari para cezası uygulanır. Dayanakları:

• Ödenek sorumluluğu: İş kazasının 13. maddede belirtilen sürede işveren tarafından bildirilmemesi halinde, bildirim tarihine kadar geçen süre için sigortalıya ödenecek geçici iş göremezlik ödeneği Kurumca işverenden tahsil edilir (5510 md. 21/2).
• İdari para cezası: 6331 sayılı Kanunun 14. maddesinin ikinci fıkrasındaki bildirim yükümlülüğünü yerine getirmeyen işverene, doğrudan SGK tarafından idari para cezası verilir; kanun metnindeki taban tutar ikibin Türk Lirasıdır ve ceza, işyerinin çalışan sayısı ile tehlike sınıfına göre artırılarak uygulanır (6331 md. 26/1-(e), 26/2, 26/3). Bu tutar, 5326 sayılı Kabahatler Kanununun 17. maddesi uyarınca her yıl yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanır; güncel tutar için yılın ilgili duyurusuna bakılmalıdır.
• Kayıt ve inceleme yükümlülüğü: Kaza kayıtlarını tutmamak ve olayları incelememek de 6331 md. 14/1 kapsamında ayrı bir idari para cezası konusudur; kanun metnindeki taban tutar her bir yükümlülük için ayrı ayrı binbeşyüz Türk Lirasıdır (6331 md. 26/1-(e)).

İş kazaları ramak kala kayıtları ve risk analiziyle nasıl önlenir?

İş kazalarını önlemenin en etkili yolu, kaza olmadan önceki uyarı işaretlerini kayda geçirip risk değerlendirmesine aktarmaktır. 6331 md. 14/1-(b), işverenden yaralanma veya ölüme yol açmasa bile çalışanı ya da ekipmanı zarara uğratma potansiyeli olan olayları da incelemesini ister; bunlar uygulamada ramak kala olayları olarak bilinir.

Ramak kala kayıtları düzenli toplandığında, risk analizi en çok tekrar eden tehlikeleri gösterir ve önlemler doğru yere yönlendirilir. Türkiye'de iş kazalarının hangi sektörlerde yoğunlaştığını 2025 iş kazaları verileri yazımızda inceledik; kişisel koruyucu donanımın rolünü ise KKD nedir rehberimizde anlattık.

ISEE Vision'ın yapay zekâ kamerası ISEE-CAM, bu kayıtları tamamlayan bir veri kaynağı olarak çalışır. Örneğin forklift ve personel varlığı modu, aynı alanda forklift ve personel bulunduğunda sesli ve ışıklı uyarı verir, e-posta ile rapor gönderir; riskli bölgede personel varlığı modu ise tehlikeli makine alanındaki personeli tespit eder ve günlük, haftalık, aylık raporlar üretir. Bu kayıtlar çalışan bildirimlerinin yerini almaz, onları nesnel verilerle destekler ve risk değerlendirmesine düzenli girdi sağlar.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Güncel mevzuat için mevzuat.gov.tr ve SGK kaynaklarını esas alın.